(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

   
    

शान्तिपर्व (Mahabharat) - 13 अनुशासनपर्व


॥ श्रीः ॥
13.90. अध्यायः 090
अथ दानधर्मपर्व ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
च्यवनेन कुशिकम्प्रति स्वस्य तद्गृहे निवासादेः कारणकथनम्॥ 1 ॥ तथा तस्य ब्राह्मण्यप्राप्तीच्छावगमेन तत्पौत्रादेस्तल्लाभवरदानम्॥ 2 ॥


Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

च्यवन उवाच।

वरश्च गृह्यतां मत्तो यश्च ते संशयो हृदि।
तं प्रब्रूदि नरश्रेष्ठ सर्वं सम्पादयामि ते॥ 13-90-1(85045)
कुशिक उवाच। 13-90-2x(7075)
यदि प्रीतोसि भगवंस्ततो मे वद भार्गव।
कारणं श्रोतुसिच्छमि मद्गृहे वासकारितम्॥ 13-90-2(85046)
शयनं चैकपार्श्वेन दिवसानेकविंशतिम्।
न किञ्चिदुक्त्वा गमनं बहिश्च मुनिपुङ्गवः॥ 13-90-3(85047)
अन्तर्धानमकस्माच्च पुनरेव च दर्शनम्।
पुनश्च शयनं विप्र दिवसानेकविंशतिम्॥ 13-90-4(85048)
तैलाभ्यक्तस्य गमनं भोजनं च गृहे मम।
समुपानीय विविधं यद्दग्धं जातवेदसा॥ 13-90-5(85049)
निर्याणां च रथेनाशु सहसा यत्कृतं त्वया।
धनानां च विसर्गश्च वनस्यापि च दर्शनम्॥ 13-90-6(85050)
प्रासादानां बहूनां च काञ्चनानां महामुने।
मणिविद्रुमपादानां पर्यङ्काणां च दर्शनम्॥ 13-90-7(85051)
पुनश्चादर्शनं तस्य श्रोतुमिच्छामि कारणम्।
अतीव ह्यत्र मुह्यामि चिन्तयानो भृगूद्वह॥ 13-90-8(85052)
न चैवात्राधिगच्छामि सर्वस्यास्य विनिश्चयम्।
एतदिच्छामि कार्त्स्न्येन सत्यं श्रोतुं तपोधन॥ 13-90-9(85053)
च्यवन उवाच। 13-90-10x(7076)
शृणु सर्वमशेषेणि यदिदं येन हेतुना।
न हि शक्यमनाख्यातुमेवं पृष्टेन पार्थिव॥ 13-90-10(85054)
पितामहस्य वदतः पुरा देवसमागमे।
श्रुतवानस्मि यद्राजंस्तन्मे निगदतः शृणु। 13-90-11(85055)
ब्रह्मक्षत्रविरोधेन भविता कुलसङ्करः।
पौत्रस्ते भविता राजंस्तेजोवीर्यसमन्वितः॥ 13-90-12(85056)
ततः स्वकुलरक्षार्थमहं त्वां समुपागतः।
चिकीर्षन्कुशिकोच्छेदं संदिधक्षुः कुलं तव॥ 13-90-13(85057)
ततोऽहमागम्य पुरे त्वामवोचं महीपते।
नियमं कञ्चिदारप्सये शुश्रूषा क्रियतामिति॥ 13-90-14(85058)
न च ते दुष्कृतं किञ्चिदहमासादयं गृहे।
तेन जीवसि राजर्षे न भवेथास्त्वमन्यथा॥ 13-90-15(85059)
एवं बुद्धिं समास्थाय दिवसानेकविंशतिम्।
सुप्तोस्मि यदि मां कश्चिद्बोधयेदिति पार्थिव॥ 13-90-16(85060)
यदा त्वया सभार्येण संसुप्तो न प्रबोधितः।
अहं तदैव ते प्रीतो मनसा राजसत्तम॥ 13-90-17(85061)
उत्थाय चास्मि निष्क्रान्तो यदि मां त्वं महीपते।
पृच्छेः क्व यास्यसीत्येवं शपेयं त्वामिति प्रभो॥ 13-90-18(85062)
अन्तर्हितः पुनश्चास्मि पुनरेव च ते गृहे।
योगमास्थाय संसुप्तो दिवसानेकविंशतिम्॥ 13-90-19(85063)
क्षुधितौ मामसूयेथां श्रमाद्वेति नराधिप।
एतां बुद्धिं समास्थाय कर्शितौ वां क्षुधा मया॥ 13-90-20(85064)
न च तेऽभूत्सुसूक्ष्मोपि मन्युर्मनसि पार्थिव।
सभार्यस्य नरश्रेष्ठ तेन ते प्रीतिमानहम्॥ 13-90-21(85065)
भोजनं च समानाय्य यत्तदादीपितं मया।
क्रुध्येथा यदि मात्सर्यादिति तन्मर्षितं च मे॥ 13-90-22(85066)
ततोऽहं रथमारुह्य त्वामवोचं नराधिप।
सभार्यो मां वहस्वेति तच्च त्वं कृतवांस्तथा॥ 13-90-23(85067)
अविशङ्को नरपते प्रीतोऽहं चापि तेन ह।
धनोत्सर्गेऽपि च कृते न त्वां क्रोधोप्यधर्षयत्॥ 13-90-24(85068)
ततः प्रीतेन ते राजन्पुनरेतत्कृतं तव।
सभार्यस्य वनं भूयस्तद्विद्धि मनुजाधिप॥ 13-90-25(85069)
प्रीत्यर्थं तव चैतन्मे स्वर्गसंदर्शनं कृतम्।
यत्ते वनेऽस्मिन्नृपते दृष्टं दिव्यं सुदर्शनम्॥ 13-90-26(85070)
स्वर्गोद्देशस्त्वया राजन्सशरीरेण पार्थिव।
मुहूर्तमनुभूतोऽसौ सभार्येण नृपोत्तम॥ 13-90-27(85071)
निदर्शनार्थं तपसो धर्मस्य च नराधिप।
तत्र नासीत्स्पृहा राजंस्तच्चापि विदितं मया॥ 13-90-28(85072)
ब्राह्मण्यं काङ्क्षसे हि त्वं तपश्च पृथिवीपते।
अवमत्य नरेन्द्रत्वं देवेन्द्रत्वं च पार्थिव॥ 13-90-29(85073)
एवमेतद्यथातत्वं ब्राह्मण्यं तात दुर्लभम्।
ब्राह्मण्ये सति चर्षित्वमृषित्वे च तपस्विता॥ 13-90-30(85074)
भविष्यत्येष ते कामः कुशिकात्कौशिको द्विजः॥ 13-90-31(85075)
तृतीयं पुरुषं प्राप्य ब्राह्मणत्वं गमिष्यति।
वंशस्ते पार्थिवश्रेष्ठ भृगूणामेव तेजसा॥ 13-90-32(85076)
पौत्रस्ते भविता विप्रस्तपस्वी पावकद्युतिः।
`जमदग्नौ महाभाग तपसा भावितात्मनि॥' 13-90-33(85077)
यः स देवमनुष्याणआं भयमुत्पादयिष्यति।
त्रयाणामेव लोकानां सत्यमेतद्ब्रवीमि ते॥ 13-90-34(85078)
वरं गृहाण राजर्षे यस्ते मनसि वर्तते।
तीर्थयात्रां गमिष्यामि पुरा कालोऽतिवर्तते॥ 13-90-35(85079)
कुशिक उवाच। 13-90-36x(7077)
एष एव वरो मेऽद्य यत्त्वं प्रीतो महामुने।
भवत्वेतद्यथार्थत्वं भवेत्पौत्रो ममानघ॥ 13-90-36(85080)
ब्राह्मण्यं मे कुलस्यास्तु भगवन्नेष मे वरः।
पुनश्चाख्यातुमिच्छामि भगवन्विस्तरेण वै॥ 13-90-37(85081)
कथमेष्यति विप्रत्वं कुलं मे भृगुनन्दन।
कश्चासौ भविता बन्धुर्मम कश्चापि सम्मतः॥ ॥ 13-90-38(85082)

इति श्रीमन्महाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि नवतितमोऽध्यायः॥ 90 ॥


Mahabharat- Hindi (Devanagari) 100000 shlokas

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.